fbpx
06-48616990 info@ontspannu.nl

dom en dikCortisol helpt bij stressbeheersing, maar wat doet het nog meer? Hoewel cortisol bekend is als het “stresshormoon,” vermoeden onderzoekers dat het een veel grotere rol in onze gezondheid speelt.

Samenhang Cortisol en je geheugen

In een recente studie werd de samenhang onderzocht tussen cortisol en het geheugen bij ouderen. Mensen met een ongewoon hoge nachtelijke cortisol hadden verkleinde hersenen en deden het slechter bij cognitieve tests. Wetenschappers onderzoeken ook de verbanden tussen het hormoon en hart-en vaatziektes en het overgewicht.

“De effecten van cortisol worden gevoeld over nagenoeg het hele lichaam”, zeggen de onderzoekers, maar ze zijn nog maar net beginnen te begrijpen wat de effecten zijn.

“Velen van de endocrinologen zijn geïnteresseerd in het idee dat onze dagelijkse  cortisol levels, of ze nu hoog of laag is, een verschil kunnen maken voor onze algehele gezondheid,” zegt Lynnette Nieman, MD. “Maar er zijn niet veel gegevens hierover beschikbaar.”

In een hersenstudie, testten onderzoekers in de ochtend en avond het cortisol-niveau in het speeksel van 4244 oudere volwassenen. Degenen met hogere niveaus in de avond bleken een kleiner volume hersenen en slechtere werking van de hersenen te hebben, zoals verwerkingssnelheid en ‘uitvoerende functies’ vaardigheden, onder andere aandacht, schakelen van de aandacht, planning en organisatie. Degenen met hogere ochtend cortisol niveaus, leken beter functionerende hersenen te hebben.

Maar de onderzoekers konden niet zeggen wat er eerst was: ongewoon hoge cortisol niveaus of verkleind formaat hersenen. “Er is duidelijk een fysiologische relatie, maar het is oorzaak en gevolg? Is het omdat er te veel cortisol in je bloed zit, dat je met problemen met het geheugen gaat kampen? Of leidt het verlies van het geheugen tot verhoogd cortisol?”

Cortisol en overgewicht

weegschaalEen andere link die onderzoekers volgen is de samenhang tussen de hoogtes van het hormoon en het cijfer dat je ziet wanneer je op de weegschaal staat.

“Er is bezorgdheid dat cortisol leidt tot gewichtstoename, maar er is ook de kwestie van oorzaak en gevolg”, zegt Courgi. “Is het de gewichtstoename dat de cortisol verhoogt, of de verhoogde cortisol die leidt tot gewichtstoename?
Cortisol helpt het reguleren van de bloedsuikerspiegel, metabolisme, immuunrespons, en bloeddruk. Het balanceert elektrolyten, en het helpt bij zwangerschap.

Het wordt aangemaakt in de bijnieren, die zich net boven de nieren bevinden. De productie wordt geregeld door hormonen die door de hypothalamus en de hypofyse worden uitgescheiden. Die beide worden aangetroffen in de hersenen.

In tijden van grote stress overstroomt cortisol de bloedbaan, waardoor energiebronnen beschikbaar zijn en het lichaam voorbereid wordt op de uitdagingen. Als het goed is zorgen hersensignalen ervoor dat de aanmaak van cortisol nadat het gevaar geweken is weer stopt. “Het is een belangrijke regulerende functie, die ons ervan weerhoudt om echt te hoge cortisol niveaus te houden” zegt Nieman. Die functie krijgt je cortisol echter niet helemaal terug naar normaal.

Stress kan psychologisch zijn, veroorzaakt door problemen thuis of op het werk. Het kan ook fysiek zijn. Koorts en een lage bloedsuikerspiegel, bijvoorbeeld, zijn beide stressoren.
Stress is niet de enige oorzaak van de hogere cortisol niveaus. Andere boosdoeners zijn onder andere:

  • Leefgewoonten, zoals zwaar drinken, roken, gebrek aan slaap, en slechte voeding
  • Depressie
  • Goedaardige tumoren op de hypofyse of, minder vaak, op de bijnieren, kan de cortisol productie laten omhoogschieten en een aandoening genaamd het syndroom van Cushing veroorzaken.

“Er is niet veel aanwijzingen dat mensen onder chronische stress allemaal een  chronisch verhoogde cortisol hebben,” zegt Nieman. “Maar als dat wel zo is, hebben ze dan een hoog risico op medische aandoeningen? En zo ja, is dit het hoge cortisol, dat het veroorzaakt?

Wat zijn de voordelen van verlaging van de cortisol?

Courgi en Nieman zeggen dat meer onderzoek nodig is voordat ze met zekerheid kunnen zeggen dat de verlaging van het niveau van het hormoon leidt tot een betere gezondheid. Toch is het bewijs van het effect van cortisol op je geheugen overtuigend! zegt Courgi.

“De kennis die we nu hebben suggereert zeker dat als je je stress weet te verminderen, en je cortisol te verlagen, dat je dan kunt voorkomen dat geheugenverlies op gaat treden” zegt hij, “maar we moeten meer onderzoek doen om het te bewijzen.”

Oefen jezelf dus in gezonde gewoonten als je de cortisol wilt verlagen, zegt hij. “Stoppen met roken, meer bewegen en weinig alcohol. En ook kan meditatie, die kalmeert en je ontspant kan je helpen om cortisol te verlagen.”

Relax!
Fred Steetsel

Bronnen: Robert Courgi, endocrinologist, Southside Hospital, Bay Shore, N.Y. en Lynnette Nieman, senior investigator and chief, Endocrinology Consultation Service, National Institutes of Health Clinical Center, Bethesda, MD.

Ontvang mijn e-book met 51 stress tips gratis!